Da li imate preko 18 godina?

Industrijski pejzaž i geopolitički konflikti

Intervju sa Natalijom Mijatović i Blažom Kovačevićem, koji imaju izložbe u Nacionalnoj galeriji na Dorćolu.

Autor:
2
0

Umetnički bračni par, Natalija Mijatović i Blažo Kovačević, skoro dve decenije živi, radi i bavi se umetnošću u Americi. Ono što im je zajedničko, pored činjenice da su oboje umetnici, je i da su oboje prosvetni radnici, zaposleni na državnom univerzitetu Njujorka u Bingamtonu. Natalija je šef katere za umetnost i dizajn i profesor slikarstva, a Blažo predaje dizajn i umetnost, i umetnički je direktor Muzeja Univerziteta u Bingamtonu. Ono što im nije zajedničko je umetnost kojom se bave. Tokom oktobra, predstaviće poslednje radove beogradskoj publici u Nacionalnoj galeriji na Dorćolu (Dositejeva 1). 

Natalijina izložba otvorena je 2. oktobra i nosi naziv ”Sneyg”, a predstavlja radove koje je umetnica stvarala poslednje četiri godine, na temu industrijskih pejzaža, rađenih u tehnici akril i olovka na papiru i na drvetu. Njena izložba traje do 13. oktobra.

U ponedejak, 16. oktobra otvara se izložba Blaža Kovačevića – ”Prisiljeni”. Izložba je vrlo društveno angažovana i bavi se gubitkom privatnosti (kroz bezbedonosne kontrole, bodi skenere, rendgen snimke ličnih stvari), trgovinom ljudima (gde se telo doživljava kao roba i transportuje ilegalno), a jedna od tema je i telo kao oružje (kada se koristi za teror nad stanovnišvom, vojne i političke ciljeve). Blažov umetnički rad je rezultat njegovog interesa za konflikt koji se manifestuje kroz istraživanje i sukobljavanje vizuelnih elemenata, materijala koji se potiru, ideja i postupaka u tenziji, kao i umetnosti i tehnologije.

Blažo Kovačević

Kako biste opisali sopstvenu umetnost?

Natalija: Likovno, volim da kažem, da obitavam u nenaseljenim talozima pejzaža, urbane erozije i sivih fasada socrealističke arhitekture istočne Evrope. Stvaram tihe, puste prostore i površine koje, nadam se pozivaju na kontemplaciju i otklon od brzine i briga svakodnevice.

Blažo: Neusklađeni socijalni fenomeni su česta tema u mom radu, koji pokreće fascinacija konfliktom. Istražujem kontradiktorne vizuelne elemente suprotstavljajući nekompatibilne materijale, ideje, ponašanja i tehnologije.

Kako biste opisali vašu izložbu?

Natalija: Tema mog rada je industrijski pejzaž, moj konstantni interes za ljudske tvorevine i objekte, čiji identitet karakteriše tiho odsustvo samih ljudi. Moj stvaralački pristup je kompleksan, izdvajam likovne oblike iz njihovog prirodnog staništa (električne dovode, žice, fabričke enterijere) izvan logičnog konteksta, realstično predstavljene, suprotstavljam ih praznoj i vanprostornoj pozadini.

Blažo: Geopolitički konflikti vječito u ekspanziji proizvode nesklad u društvu i predstavljaju prijetnju koja se koristi kao izgovor za uvođenje novih mjera usmjerenih prema civilnom društvu od strane određenih interesnih grupa i državnih organa, a u koje spadaju invazivni pretresi, deportacije, povrede ljudskih prava i privatnosti. Kroz svoj rad predstavljen na ovoj izložbi nudim vizuelnu platformu koja naglašava primjere dehumanizacije u simuliranim situacijama. Svedena digitalna estetika pruža kontrast sirovoj realnosti socijalnog konflikta i prevrata.

Kada ste poslednji put izlagali u Beogradu?

Natalija: Bilo je to pre ravno sedam godina. 2010 godine smo Blažo i ja organizovali veliku gostujuću izložbu “Zašto Ići negde drugde?” u Nacionalnoj Galeriji i galeriji O3one. Deset umetnika iz Amerike je izložilo gotovo stotinak radova u slici i crtežu.

Blažo: Prije pet godina u Novoj galeriji sa radovima iz ciklusa Probe. Inače vrlo rado izlažem u Beogradu i dugi niz godina sam tijesno sarađ ivao sa gospođom Borkom Božović, istaknutom istoričarkom umjetnosti i galerijom Haos. Beogradska publika je izuzetnog dara da prepozna nove i kvalitetne projekte iz umjetnosti i uvjek joj se rado vraćam u cilju provjere mog novog rada ili pristupa.

Šta je “Sneyg” i zašto “Sneyg”?

Natalija: Sneyg je proto-indoevropski koren reči sneg, koji sam otkrila tokom svojih istraživanja na temu jezika. Naslovi mojih slika uglavnom ukazuju na jednostavne relacije prirode, klime i prostora, tako da mi se ova reč koja me direktno vraća kući na neki način (u maternji jezik) učinila prikladnom za naslov izložbe u Beogradu koja jeste moj povratak kući.

Zašto “Priseljeni”?

Blažo: Svjedoci smo migracionih kriza koje su zadesile svijet nakon najnovijih konflikata i nestabilnosti u svijetu.Smtram da su žrtve tih potresnih događaja— ilegalni emigranti, prisiljeni na tu ulogu ratnim i socijalnim stanjima koja ih tjeraju da traže spas negdje drugdje rizikujući pri tom svoje živote. U projektu Prisiljeni bavim se slikama, događajima i scenarijima u kojima su otkrivani i zloupotrebljavani ilegalni emigranti. Radovi se usredsređuju na ljudsko tijelo kao neprovidnu formu, obezvrijeđenu i svedenu na apstrakciju koja ubrzano gubi svoje fizič ke karakteristike u kontekstu svijeta viđ enog kroz prizmu tehnologije.

Na koje izložbe ste najponosniji?

Natalija: Mislim da je moja prva samostalna izložba bila posebno značajna kao predosećaj buduće karijere. To je bila izložba pod nazivom Moje Stvari, u galeriji Sue Ryder, u Herceg Novom,
1998. godine. Odgovornost i osećaj predanosti publici koje sam snažno doživela tada, i danas predstavljaju okosnicu mog rada.

Blažo: Nisam siguran da bih mogao izdvojiti neku od mojih izložbi i re i da sam baš bio zadovoljan kako je realizovana. Međutim postoje izložbe kojih se rado sjećam jer su me naučile mom zanatu i od njih bhi istakao izložbu u Josip Bepo Benković galeriji u Herceg Novom davne 1998. godine kada sam shvatio koliko na koliko ograničenja umjetnik nailazi i naučio da ono što želim da napravim nije neophodno ono što bi trebao, niti pak najbolje rješenje. Okrenutost jednom uvijek aktivnom načinu promišljanja i rešavanja problema koji se javljaju u realizaciji izložbe ili projekta se od tog momenta nametnuo kao jedini ispravan pristup ovoj problematici. Interesatno je pomenuti par anegdota sa ove izložbe gdje sam u panici u sred nespremnosti morao da zaključam vrata galerije i napravim neke radikalne odluke poput kačenja preostale slike na plafon umjesto na zid gdje nije mogla da stane i gašenja svjetla u galeriji kako bih sakrio sve nedostatke i spriječio da moje razočarenje proizvede iste emocije i kod publike. Na svu sreću ono nešto publike koja je strpljivo sačekala da se galerija otključa prijatno je bila iznenađ ena “novinama” koje sam patentirao na tadaš njoj umjetničkoj sceni.

Koliko vam je važna uloga prosvetnih radnika?

Natalija: Mislim da predavački rad zahteva, osim veštine u umetničkom mediju u kom radite, i poseban dar za prenošenje ličnog znanja na druge, kao i posebnu osetljivost na jedinstvene osobine I mogućnosti studenta. Svaki pojedinačan čas za mene je kao prvi, uvek imam intenzivan osećaj važnosti susreta sa studentima, i lične odgovornosti za njihov razvoj. Predavački rad me ispunjava u podjednakoj meri kao i samo stvaranje.

Blažo: Rad u prosveti doživljavam kao izuzetnu priliku da značajno učestvujem u kreiranju mladih umjetnika. Predavački rad se ne razlikuje nimalo od kreativnog rada u ateljeju. I ovdje su ciljevi isti – da se nađe prava mjera u povezivanju likovnih elemenata u jednu smisaonu cijelinu koja odiše skladom. U svom radu često ste preokupirani određenom problematikom koja se u nastavi na neki način kroz rad sa studentima proširi i podigne na neki viši nivo. Takođe, nije rijetkost da se od mladih umjetnika može dosta naučiti tako da imam priliku da učim svaki dan.

Kako biste opisali Blažovu umetnost?

Natalija: Blažova umetnost je dijametralna suprotnost mojoj. Iz njegovog rada izbija silina i akutna prisutnost drame kroz koju prolazi čovek kao pojedinac, kao i društvo i priroda. Blažo, za razliku od mene, ne gaji odanost jednom mediju ili materijalu već je on tehnološki nomad koji nesmetano i vešto naseljava fizičke ili virtuelne prostore, sa laserski preciznim osećajem za pravu meru materije prema ideji.

Kako biste opisali Natalijinu umetnost?

Blažo: Vrlo je nezahvalno opisivati Natalijine radove riječ ima jer oni zrač e baš onim neuhvatljivim vizuelnim stimulusima koji nas iznova vrać aju njenom djelu u stalnom nastojanju da se uhvati i sagleda sva dubina njenog mikrokosmosa. A da je riječ o bogatom i neuhvatljivom univerzumu, na katkad malom a jednako efektno i na velikom formatu, nema sumnje. Ono što plijeni u ovim radovima je Natalijina izuzetna uspješnost u oživljavanju formi, nastalih od čestica naizgled nezanimljivih taloga industrije i civilizacije, kojima ona udahnjuje novi život još bogatiji od onoga za kojim se domalo sa tugom i žaljenjem pričalo. Novonastale scene nisu ni organski ni neorganski spoj. Isto tako nisu apstrakcije niti realizam. One zapravo predstavljaju objedinjavanje svih sistema u jedan cjeloviti koji ni same ivice formata ne mogu zaustaviti i zarobiti. Prave vrijednosti njenog slikarstva se zapravo nalaze u ovim brižljivo armiranim slojevima tijesno spojenih nepravilnosti koje zajedno grade tkaninu permanentnog postojanja.

Koji su to svetski savremeni umetnici koji su vam inspiracija ili koje posebno cenite?

Natalija: Anselm Kiefer, čiji uticaj je nemoguće svesti na par reči ali ako bih morala onda je to ontološka povezanost pejzaža za ljudske sudbine, Agnes Martin zbog svoje svedene ekonomije znaka na površini, Yun Hyongkeun, Korejski slikar pokreta Dansaekhwa, zbog organske veze boje i površine.

Blažo: Inspiraciju ne nalazim u savremenoj umjetnosti. Umjesto toga vječito tražim provokaciju koju donosi život i naročito neusaglašenosti kojima smo neprestano izloženi. Takođe, gledam druge vidove ljudske kreativnosti poput dizajna, trudeć i se pri tom da shvatim kroz svoj rad i spoljne stimuluse aktuelni momenat lišen senzacionalnosti i prolaznog trenda. Osim socio/političkih provokacija specijalno me interesuje sukob u svih svojim oblicima a gotovo ni malo me ne inspirišu povezivanja i umrežavanja kroz socijalne-asocijalne mreže koje dominiraju. Međutim, ipak nastojim da ostanem otvorenog shvatanja za novo i drugačije, pri tom gaje i averziju prema negativnim trendovima u društvu i umjetnosti. Nedavno sam kurirao i na jedan drugačiji način pokazao na izlož bi u muzeju državnog Njujorškog univerziteta u Binghamtonu najnovije radove legendarnog američkog dizajnera i ilustratora Miltona Glejzera. Radeć i na tom projektu upoznao sam ne samo rad ovog izuzetnog stvaraoca i pedagoga već sam mnogo naučio i spoznao o svom sopstvenom radu. Ovakve transformativne aktivnosti značajno doprinose sagledavanju svog rada kroz intimno poznavanje rada drugog umjetnika.

Koji svetski umetnički festival biste izdvojili?

Natalija: Umetnički festivali su uglavnom diktirani komercijalnim potencijalom određenih umetničkih estetika, te ih stoga i doživljavam više kao trenutni trend, nego kao trajni parameter vrednosti. Izdvojila bih Venecijansko bijenale, Vitni bijenale američke umetnosti…

Blažo: Mislim da će se mnogi sa mnom složiti da je Venecijanski bijenale i dalje najzna ajniji svjetski događaj u likovnoj umjetnosti. Interesatne su i novije tendencije vezane za umjetničke sajmove. Učestvovao sam više puta na sajmovima u Majamiju i Njujorku, Čikagu (na primjer SOFA i Context Art Miami i Njujork). Iako su svi oni značajni za razvoj umjetnič kih karijera i promocije galerija, najviše su okrenuti komercijalnoj strani umjetnosti koja nerijetko vodi lošijim izborima.

Pratite li umetničku scenu u Srbiji i, ako pratite, ko vam je privukao pažnju?

Natalija: Nemam na žalost uvid u trenutno stanje na umetničkoj sceni Srbije, osim utiska da je konceptualna praksa u prednosti, kao i politički angažovana umetnost, što je naravno ok, pa čak i za očekivanje obzirom u kakvim uslovima se u Srbiji živi. Ja sam protivnik nametnutih ideja i estetika, koje su odraz post-kolonijalnih tendencija svetske umetničke scene, koja na
primer zahteva od naših umetnika da se bave samo “Balkanskim problemom”. Od umetnika kod kojih osećam autentičan odnos prema tom nasleđu, izdvojila bih Vladu Nikolića, i Milicu Rakić. Srbija, zemlja izuzetnog kulturnog nasleđa i žive umetničke snage, dozvoljava da su joj Narodni Muzej i Muzej Savremene Umetnosti zatvoreni godinama. Ja osećam divljenje i ponos prema svim našim umetnicima koji istrajavaju u svom radu i upornosti da uprkos svemu, stvaraju.

Blažo: Na žalost ne stižem da pratim u pravoj mjeri umjetničku scenu u Srbiji. Najviše mi se dopao rad mlađih umjetnika poput rada Ivana Šuletić, a iz ciklusa Cityscape. Mislim da je ovaj rad relevantan i u skladu sa svjetskim umjetničkim tokovima.

Lajkuj:

Ostavite komentar:

Slični članci: