Da li imate preko 18 godina?

Gradski nomad

Fotografije Ace Simića, nastale između dva svetska rata, važno su svedočanstvo o društvenim i političkim prilikama tog doba.

Polazak prvih autobusa od Pozorišnog trga do Čubure i Đerma, Prvi međunarodni sajam automobila u Beogradu ili otvaranje mosta kralja Aleksandra preko Save neki su od značajnijih događaja u istoriji Beograda između dva svetska rata. Atmosferu sa ovih događaja najbolje vidimo na fotografijama Aleksandra Ace Simića, prvog srpskog fotoreportera.

Njegove fotografije su važno svedočanstvo o životu prestonice između Prvog i Drugog svetskog rata. Intenzivni razvoj Beograda, političke i društvene promene i trvenja, bogat društveni i kulturni život, ali i svakodnevni život na ulicama opisuju njegove fotografije. On nije ulepšavao Beograd i njegove stanovnike, na njegovim fotografijama iz centra grada se vidi atmosfera sa pijace, blato, siromaštvo. Istovremeno beleži promene i napredak – rekonstrukciju ulica, izgradnju mosta, poboljšanje gradskog saobraćaja, prve automate za prodaju robe…

Automat za prodaju čokolade

Simić je živi svedok i beležnik istorijskih događaja u Beogradu između 1918. i 1941, i delimično, tokom nemačke okupacije. Njegove fotografije faktografski i ekspresivno dokumentuju i rekonstruišu prošlost Beograda. I tako je ostavio neizbrisiv trag u istoriji srpske fotografije.

Aleksandar Aca Simić je rođen u Beogradu 1898. godine. U Prvom svetskom ratu je sa izbeglicama prešao Albaniju, odatle je poslat na školovanje u Francusku. Završio je Nacionalnu školu dekorativnih umetnosti u Parizu, apsolvirao je arhitekturu u Beogradu. Bio je samouki fotograf.

Do pre deset godina Simićev rad bio je gotovo nepoznat. Tada je kustos Muzeja grada Beograda Darko Ćirić priredio izložbu i monografiju “Gradski nomad” o rodonačelniku srpskog foto-žurnalizma. Između dva rata bio je fotoreporter Politike 18 godina, Ilustrovanog lista i drugih novina do 1941. godine. Kada je u bombardovanju Beograda 6. aprila 1941. srušena zgrada Politike, prešao je u Novo vreme, dnevne novine koje su izlazile tokom okupacije Beograda. Zbog rada u ovom dnevniku posle rata mu je bio zabranjen rad u novinarstvu, sve dok na inicijativu Moše Pijade i Vladislava Ribnikara nije postavljen za rukovodioca foto-odeljenja Borbe 1952.

Enterijer kafane “Mornarica”

Poslednju deceniju života proveo je kao penzioner, fotografisao je Beograd za svoju dušu i sređivao svoje fotografije. Jedan deo fotografija ponudio je Muzeju grada. Sve ih je izradio, zbog čega imaju status autorskog otiska. Umro je 1971. godine.

Aca Simić je fotografisao ulične prodavce, pijacu, ruske izbeglice, fudbalske utakmice. konjičke trke, ljude u kafanama ili na velikim proslavama, popravke ulice, gradnju mosta ili novih zgrada, poplave, rušenje udžerica na Dorćolu…

Ulična zabava na Cvetnom trgu

“Kao svedok grada, Simić je radoznali posmatrač svakodnevnog života i ljudi različitih zanimanja, statusa i psihološkog profila. U celini, Simićeve fotografije, bez obzira na teme, deluju kao logična kompozicija kod koje se istovremeno vidi spontanost trenutka i postojanje prethodnog plana, ideje, snimanja, a to je veština kojom vladaju samo najveći fotografi”, ističe Darko Ćirić.

Proučavaoci njegovog rada smatraju da su Simićeve fotografije osnova naše političke fotoreportaže, a istoričari u njemu vide pouzdan izvor za otkrivanje činjenica iz prošlosti, piše Politikin zabavnik u tekstu posvećenom njegovom radu.

Istorija beleži da su tadašnje novine retko kada imale fotografije događaja. Angažmanom Ace Simića u dnevnoj štampi situacija se menja. Prve značajne fotografije nastale su 21. novembra 1921. godine, ispred Saborne crkve. Na njima se vidi kralj Aleksandar Prvi Karađorđević kako ulazi u zgradu Mitropolije u posetu patrijarhu Dimitriju. Ovo je bio njegov prvi snimaj po stupanju na presto posle smrti kralja Petra I.

“Ovo je prva, meni poznata, fotografija Aleksandra u statusu kralja. Nekoliko meseci pre toga je preminuo kralj Petar, Aleksandar je tada bio u Parizu na lečenju od posledica atentata Spasoja Stejića, pa je transfer vlasti obavljen bez njega. Na fotografiji se vidi da je iscrpljen. Ovo je jedina fotografija na kojoj Aleksandar nosi crni flor”, objašnjava Darko Ćirić fotografiju koja je objavljena u Ilustrovanom listu.

Nedeljnik Vreme o osvrtu na Simićev rad ističe da je svaka njegova fotografija političkom temom je krcata istorijskim podacima. Tako je fotografija “Sahrana posmrtnih ostataka srpskih velikana 7. 11. 1926. godine” jedna je od poslednjih fotografija Nikole Pašića, fotografija na kojoj je kneginja Olga u poseti nemačkom iseljeničkom logoru u Zemunu 7. oktobra 1940. godine govori o pokušaju tadašnjih vlasti da izbegne rat, izlazak Vlatka Mačaka iz voza u Beogradu 1939. godine podseća na dolazak delegacije Hrvatske republikanske seljačke stranke u Beograd na pregovore sa Radikalnom strankom posle koga je privremeno stabilizovana politička situacija.

Legendarni fotograf je stizao najbrže na događaje koje je trebalo “pokriti” zahvaljujući motociklu Zindap (Zündapp) sa prikolicom u kojoj je vozio novinara. Mnogi konkurenti su govorili kako je Simić završavao posao i pakovao se da krene dok su fotografi, koji su mu bili konkurencija, stizali na mesto događaja.

Vrlo je zanimljiva anegdota iz juna 1928. godine, posle ranjavanja hrvatskog poslanika Stjepan Radića u parlamentu, odakle je prevežen u bolnicu. Simić je nedelju dana tražio način kako da fotografiše Radića za Politiku, a sve vreme ga je pratio Svetozar Grdijan, iz konkurentskog lista Vreme. Simić je uspeo da mu umakne, dozna u kojoj sobi se nalazi Radić. Pošto je soba bila u prizemlju, Simić je pronašao neka bolnička kolica, popeo se, kucnuo u staklo, Radić je ustao iz kreveta, odškrinuo prozor, i tako je nastala fotografija. Grdijan je zabeležio legendarnu scenu.

Vrlo su dragocene i Simićeve fotografije okupiranog Beograda. Na njima se vide posledice nemačkog bombardovanje grada, kiosci zatrpane nemačkim novinama, Beograđani koji čekaju u redu za cigarete, četiri bosonoga dečaka, prodavca semenki, dok ozbiljnih lica ćaskaju na ulici, zarobljenicu koji se vraćaju domovima, devojka koja s rancem na leđima prelazi zaleđeni Dunav pored srušenog mosta miniranog aprila 1941. godine…

“Simić ne pokušava da sudi, da se postavi u poziciju superiornog svedoka”, objašnjava Ćirić. “On je prema svim prizorima dobronameran, i ublažava one koji izazivaju mučninu, ne želi da uznemiri posmatrača. Slika rata na njegovim fotografijama nije gruba, na njima nema borbi, krvi, ruševine nisu tragične. On traži lične momente rata: povratak ratnika, grupe oslobođenih zarobljenika, redove za snabdevanje, prelazak preko zaleđenih reka. Snimak Terazija, mesec dana nakon ulaska Nemaca u Beograd, deluje mirnodopski – samo oglasna tabla u drugom planu sa naredbom na nemačkom ukazuje da je rat.”

Lajkuj:

Ostavite komentar:

Slični članci: